Κατάσταση Πολιορκίας[1]

 της Ρένας Χατζηδάκη (Μαρίνα)

Αποσπάσματα

 Ι

Καθώς το παιδί, που σημαδεύεται απ’ την πρώτη γνώση της μοναξιάς,

ο καιρός κι η απαντοχή θα κάνουνε συντρίμμια την καρδιά μου

και θα ‘χω χάσει για πάντα τους δρόμους, τους δρόμους μου,

σα θα μ’ αφήσουνε να βγω από δω.

Θα γυρίζω γυρεύοντάς σε παντού,

στα ισοπεδωμένα τοπία,

στα κομματάκια εκείνου του καθρέφτη,

στις σπαταλημένες ματιές,

να βρω ξανά το πρόσωπό σου, την καρδιά μου γυρεύοντας

και θα μιλώ και θα μιλώ τη γλώσσα,

που ήταν κάποτε δική μας,

που ήταν κάποτε το μόνο δικό μας που μας είχε απομείνει

μέσα στους ίσκιους των νεκρών χρωμάτων

των νεκρών εικόνων

όταν οι νύχτες μας ήταν απλά επεισόδια

της μεγάλης νύχτας που άρχισε πριν -πόσον καιρό;

 

 ΙΙΙ

Και πια δε θα ‘χει μείνει τίποτ’ από μένα

ούτε η τύψη που έμελλε να γίνω

ούτε το άγγιγμά μου στο χέρι σου

ούτε το πιο δικό μου, η γλώσσα μου,

μα θα ‘χω διαλυθεί σ’ όλους τους ποταμούς του κόσμου

θα ‘χω γράψει τ’ όνομά σου, που φοβόμουνα,

ως την άλλη όχθη

και το κορμί μου -ίσως- νεκρό

μα πάλι ακέραιο θ’ αναπαύεται

με γύρω του τη θύμησή σου

και τη λιόλουστη ζωή.  

[1] Το ποίημα γράφτηκε το Φλεβάρη του 1968 στις φυλακές Αβέρωφ όπου η Ρένα Χατζηδάκη (1948-2003) είχε οδηγηθεί όταν τον Οκτώβριο του 1967 συνελήφθη από το καθεστώς των Συνταγματαρχών ως μέλος της αντιστασιακής οργάνωσης Πατριωτικό Μέτωπο (ΠΑΜ). Γράφτηκε με το ψευδώνυμο Μαρίνα και η μελοποίησή του από τον Μίκη Θεοδωράκη ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1968, μέσα στην ίδια φυλακή και παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά τον Μάρτιο του 1969 στην ιστορική αίθουσα Roundhouse του Λονδίνου, ενώ το 1970 ηχογραφήθηκε από την εταιρεία Polydor (Paris) με τις φωνές της Μαρίας Φαραντούρη και του Αντώνη Καλογιάννη. Η πρώτη έκδοση αυτού του ποιήματος, το οποίο ο Μίκης Θεοδωράκης χαρακτήρισε ως «ποίημα-ποταμό», έγινε το 1974 από τις εκδόσεις Ολκός και η δεύτερη έκδοση το 1990 από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη. Το 2025 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Τεύθις, το βιβλίο «Ρένα Χατζηδάκη του Μύρωνα Ποιήματα-Μεταφράσεις», με φιλολογική επιμέλεια, επίμετρο από την Μαρία Ν. Ψάχου. Και το Μάρτιο του 2026 συνδιοργανώθηκε εκδήλωση μνήμης από τις εκδόσεις Τεύθις και τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, στο ΕΚΠΑ.

Όλο το ποίημα «Κατάσταση Πολιορκίας» https://www.poiein.gr/2012/08/29/nyia-aoaecauec-ianssia-eaouooaoc-dhieeinessao-a-yeaioc-aea-ieeuo-1974/  Η μελοποίηση από τον Μίκη Θεοδωράκη https://www.youtube.com/watch?v=V4qV_JP2SnM