Το έργο της Ομάδας Εργασίας

Τον Οκτώβριο του 2024 ξεκίνησε τη λειτουργία της μια μικρή ομάδα εργασίας με συντονίστρια την Δομινίκη Μυλωνά και μέλη τις Γιώτα Αρβανίτη, Νατάσα Κονιδιτσιώτη, Χριστίνα Μαμαλούδη, Ζωή Μαρμαρά, Σοφία Νικολάου, Βάνα Σακελλαρίου και Φωτεινή Ψαρογιάννη. Η δημιουργία της βασίστηκε στο κοινό ενδιαφέρον των συμμετεχουσών για ζητήματα που αφορούν την ομαδικοαναλυτική θεωρία και κλινική πράξη, καθώς και για τον θεωρητικό και κλινικό διάλογο ανάμεσα στην Ομαδική Ανάλυση και την Ψυχανάλυση.

Κατά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας της, η ομάδα εργασίας επικεντρώθηκε στη μελέτη κειμένων γύρω από το θέμα της διαστροφικής σεξουαλικότητας (και το πώς εμφανίζεται και γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας στην αναλυτική ομάδα), ενώ κατά το δεύτερο έτος στράφηκε στη διερεύνηση των ονείρων και της ονειρικής λειτουργίας στο πλαίσιο της αναλυτικής ομάδας, μέσα από την ομαδικοαναλυτική και ψυχαναλυτική οπτική. Η ενασχόληση με το όνειρο ανέδειξε σταδιακά όχι μόνο θεωρητικά ερωτήματα, αλλά και ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία της ίδιας της ομάδας εργασίας, καθώς οι συζητήσεις συνδέονταν συχνά με κλινικές εμπειρίες, προσωπικούς συνειρμούς και κοινές διεργασίες σκέψης.

Από τον Freud έως και αρκετές σύγχρονες ψυχαναλυτικές προσεγγίσεις, το όνειρο θεωρείται πολύτιμο μέσο πρόσβασης στις ασυνείδητες διεργασίες. Η κλασική ψυχανάλυση έδωσε έμφαση στη διάκριση μεταξύ έκδηλου και λανθάνοντος περιεχομένου, καθώς και στη διερεύνηση των ασυνείδητων επιθυμιών μέσω των ελεύθερων συνειρμών. Μεταγενέστερες θεωρητικές επεξεργασίες ανέδειξαν τη λειτουργία του ονείρου ως μέσου επεξεργασίας της εμπειρίας, νοηματοδότησης τραυματικών βιωμάτων και επικοινωνίας ψυχικών στοιχείων που δεν έχουν ακόμη αποκτήσει συμβολική μορφή.

Η ομαδικοαναλυτική προσέγγιση, στο πλαίσιο της έννοιας της μήτρας (matrix), διεύρυνε σημαντικά την κατανόηση του ρόλου των ονείρων, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον στη σχεσιακή τους διάσταση. Ο Foulkes διατύπωσε την θέση ότι κάθε όνειρο που λέγεται στην ομάδα αποτελεί «ιδιοκτησία» της ομάδας και οι σύγχρονοι ομαδικοαναλυτικοί προβληματισμοί επαναδιαπραγματεύονται το ζήτημα, αφήνοντάς το σκόπιμα ανοιχτό. Για παράδειγμα ο Søren Aagaard προσεγγίζει το όνειρο ως ένα κοινό ψυχικό γεγονός που ανήκει ταυτόχρονα στον ονειρευόμενο και στο σχεσιακό πεδίο της αφήγησής του, αποκτώντας νέα νοήματα μέσα από τις συνδέσεις, τους συνειρμούς και τα μεταβιβαστικά φαινόμενα των μελών. Παράλληλα, ο Robi Friedman, αναπτύσσει την έννοια του dreamtelling υποστηρίζoντας ότι το όνειρο εκκινεί από ένα κοινό ασυνείδητο μέλημα, ή άγχος της ομάδας, και ο ονειρευόμενος λειτουργεί ως «απεσταλμένος» εκπρόσωπος αυτής της κοινής διεργασίας. Μέσα από την ελευθέρως ρέουσα συζήτηση και δίνοντας προτεραιότητα στις αυθόρμητες συναισθηματικές αντιδράσεις των μελών, η ομάδα συμμετέχει ενεργά και ολοκληρώνει μαζί την επεξεργασία του ονείρου. Με αυτόν τον τρόπο, το όνειρο γίνεται κινητήριος μοχλός για την ομάδα, διατηρώντας ταυτόχρονα τόσο την προσωπική όσο και τη διαμεσοπροσωπική του σημασία.

Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων της ομάδας εργασίας έγινε εμφανές ότι η διερεύνηση των ονείρων δεν περιορίζεται στη θεωρητική τους κατανόηση. Μέσα από τη συζήτηση κειμένων και κλινικού υλικού αναδύονταν συχνά παράλληλες συνδέσεις ανάμεσα στο «εδώ και τώρα» της ομάδας εργασίας και στο «εκεί και τότε» της θεραπευτικής εμπειρίας. Με τον τρόπο αυτό, η ίδια η ομάδα εργασίας μετατρεπόταν σε έναν χώρο συν-σκέψης, όπου η θεωρία, η κλινική πρακτική και η προσωπική εμπλοκή των μελών συναντιούνταν δημιουργικά.

Η συνέχιση της εργασίας πάνω στα όνειρα και την ονειρική διεργασία και κατά την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά αντανακλά την αναγνώριση τόσο της πολυπλοκότητας όσο και της γονιμότητας αυτού του πεδίου. Η μελέτη των ονείρων εξακολουθεί να αποτελεί ένα βασικό μέσο διερεύνησης της σχέσης ανάμεσα στον εσωτερικό κόσμο του ατόμου και στις ασυνείδητες διεργασίες —ατομικές, διαπροσωπικές και κοινωνικές— που αναπτύσσονται μέσα στις ομάδες. Υπό αυτή την έννοια, το όνειρο παραμένει ένα πολύτιμο εργαλείο κατανόησης της ανθρώπινης εμπειρίας και της σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ ψυχικού και κοινωνικού ασυνείδητου.

  Η Ομάδα Εργασίας

 Δομινίκη Μυλωνά, Γιώτα Αρβανίτη, Αναστασία Κονιδιτσιώτη,

 Χριστίνα Μαμαλούδη, Ζωή Άννα Μαρμαρά, Σοφία Νικολάου,

 Βάνα Σακελλαρίου, Φωτεινή Ψαρογιάννη