EGATIN[1]: “From an idea to a strong community
Ανασκόπηση της ομιλίας από την Egle Pauziene
Στις 28 Μαρτίου 2026 στο Ινστιτούτο Ομαδικής Ανάλυσης «S.H. Foulkes» (ΙΟΑΦ), έλαβε χώρα η διάλεξη της Egle Pauziene, με τίτλο: «Η ιστορία του EGATIN: Από μια ιδέα σε μία ισχυρή κοινότητα». Η Pauziene είναι κλινική ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια και ομαδική αναλύτρια, πρόεδρος του EGATIN και της Λιθουανικής Εταιρείας Ομαδικής Ανάλυσης. Η ομιλία αφορούσε την ιστορία ίδρυσης, την πορεία εξέλιξης και τις σύγχρονες προκλήσεις του EGATIN. Ακολούθησε ένας ενδιαφέρων διάλογος με μέλη και εκπαιδευόμενους του ΙΟΑΦ σχετικά με την ιστορική διαδρομή του οργανισμού, αλλά και τη σύνδεσή της με το παρόν και το μέλλον της ομαδικής ανάλυσης.
Η Pauziene ξεκίνησε την ομιλία της αναφερόμενη στο όραμα μιας διεθνούς ένωσης ομαδικών αναλυτών, το οποίο είχε ήδη εμφανιστεί στη σκέψη του S. H. Foulkes από τις πρώτες ημέρες της ομαδικής ανάλυσης. Η υλοποίηση αυτού του οράματος ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν η αύξηση των εκπαιδευτικών κέντρων ομαδικής ανάλυσης εκτός Βρετανίας και η ποικιλομορφία των πρακτικών ανέδειξαν την ανάγκη συνεργασίας και καθιέρωσης κοινών προτύπων. Η ομιλήτρια περιέγραψε μία μακρά διαδικασία συναντήσεων και διεργασιών, οι οποίες προσδιόρισαν την ταυτότητα και τη λειτουργία του δικτύου. Το EGATIN ιδρύθηκε επισήμως το 1988 στη Χαϊδελβέργη, όπου παρουσιάστηκε το πρώτο καταστατικό του.
Η ανάπτυξη της ομαδικής ανάλυσης στην Ευρώπη προήλθε κυρίως από εκπαιδευόμενους του Ινστιτούτου Ομαδικής Ανάλυσης του Λονδίνου («mother institute of London» κατά την ομιλήτρια) οι οποίοι επέστρεψαν στις χώρες τους και ίδρυσαν νέα εκπαιδευτικά κέντρα. Έγινε ιδιαίτερη αναφορά στην Ελλάδα, όπου οι ψυχίατροι Γιάννης Τσέγκος και Ματθαίος Γιωσαφάτ, έχοντας εκπαιδευτεί στο Λονδίνο, συγκρότησαν ομαδικοαναλυτικά κέντρα στην Αθήνα. Αργότερα, όπως γνωρίζουμε, μέσα από διασπάσεις και νέες πρωτοβουλίες δημιουργήθηκαν σταδιακά και άλλα ινστιτούτα. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, κλινικοί από την Πορτογαλία, την Ισπανία, την πρώην Γιουγκοσλαβία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία και τη Γερμανία ήταν ανάμεσα σε εκείνους που έφεραν την ομαδική ανάλυση πίσω στις χώρες τους. Η νορβηγική σχολή ομαδικής ανάλυσης εκπαίδευσε στη συνέχεια συναδέλφους στη Γερμανία και τη Λιθουανία. Γερμανοί αναλυτές εκπαίδευσαν Ουκρανούς και αργότερα Γερμανοί και Ουκρανοί συνάδελφοι από κοινού εκπαίδευσαν Ρώσους ομαδικούς αναλυτές. Έτσι αναδύθηκε μια αλυσιδωτή διαδικασία εκπαίδευσης, η οποία σταδιακά εξελίχθηκε σε ένα διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό δίκτυο. Παρότι αρχικά υπήρξαν εντάσεις και δυσπιστία από βρετανικούς θεσμούς, σταδιακά αναπτύχθηκαν σχέσεις συνεργασίας.
Κατά τη σύγχρονη περίοδο, το EGATIN κλήθηκε να διαχειριστεί κρίσιμες δοκιμασίες: την πανδημία COVID-19, τη μετάβαση στη διαδικτυακή εκπαίδευση, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις συνεπαγόμενες εντάσεις γύρω από τη συμμετοχή ρωσικών ινστιτούτων και ζητήματα που αφορούσαν τη συμμετοχή των εκπαιδευομένων στη λήψη αποφάσεων. Στην επακόλουθη συζήτηση, η ομιλήτρια εξήγησε πώς οι κρίσεις αυτές δημιούργησαν έντονες συναισθηματικές και πολιτικές συγκρούσεις μέσα στον οργανισμό, αλλά συγχρόνως οδήγησαν σε βαθύτερο στοχασμό σχετικά με τη δημοκρατία και τη διαφορετικότητα. Επισημάνθηκε επίσης η σχέση της εκπαίδευσης με την έρευνα. Συζητήθηκαν μελέτες για την αποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης, για τη διαφορά μεταξύ δια ζώσης και διαδικτυακής εκπαίδευσης, καθώς και για το βαθμό στον οποίο η μορφή της εκπαίδευσης επηρεάζει τη μετέπειτα επαγγελματική πορεία των ομαδικών αναλυτών.
Η ομιλήτρια παρέμεινε ανοιχτή σε κάθε σκέψη που εκφράστηκε και προσπάθησε να απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα που τέθηκαν. Αξιοσημείωτη ήταν η επισήμανση της Αθηνάς Τσούκαλη ότι στη διαμόρφωση του αρχικού οράματος είχε συμβάλει καθοριστικά η ιδέα της Ρένας Χατζηδάκη[2], η οποία μεταφέρθηκε από τον Τσέγκο. Παράλληλα, διατυπώθηκαν προβληματισμοί από τους συμμετέχοντες σχετικά με την ανάγκη ύπαρξης ενός επίσημου φορέα πιστοποίησης, το σαφή καθορισμό ενιαίων κριτηρίων εισδοχής εκπαιδευομένων, καθώς και τις διαδικασίες μέσω των οποίων θα διαμορφωθούν οι σχετικές κατευθύνσεις. Η έμφαση στα ζητήματα αυτά ενδεχομένως αντανακλά τόσο την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την τρέχουσα ελληνική πραγματικότητα σχετικά με τη διαπίστευση των εκπαιδεύσεων ψυχοθεραπείας και τη θεσμική κατοχύρωση του επαγγέλματος του ψυχοθεραπευτή, όσο και ευρύτερες διεθνείς συζητήσεις σχετικά με την επαγγελματική ταυτότητα και τις προϋποθέσεις άσκησης της ομαδικής ανάλυσης. Η ομιλήτρια, εντούτοις, διευκρίνισε ότι το EGATIN δεν επιδιώκει να λειτουργήσει ως αυστηρή αρχή πιστοποίησης, αλλά ως δημοκρατικό δίκτυο διαλόγου και ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ ισότιμων ινστιτούτων.
Συνολικά, η ιστορική αναδρομή της πορείας του EGATIN έφερε στο προσκήνιο ζητήματα που υπερβαίνουν την οργανωτική ανάπτυξη ενός δικτύου εκπαίδευσης. Από τη συζήτηση προέκυψε πως η ομαδική ανάλυση δεν αφορά μόνο την ψυχοθεραπευτική πρακτική, αλλά και τη δυνατότητα των ανθρώπων και των θεσμών να σκέφτονται μαζί μέσα σε σύνθετες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Ταυτόχρονα, παρέμειναν ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με τον αρχικό προσανατολισμό και κατ’ επέκταση το ρόλο του οργανισμού στη σύγχρονη πραγματικότητα της ομαδικής ανάλυσης. Θα λέγαμε ότι διαφάνηκε περισσότερο μία διαλλακτική διάσταση, παρά σαφείς θέσεις, καταδεικνύοντας ίσως και τις διαχρονικές δυσκολίες αυτού του εγχειρήματος.
Μαρία Λύκου
[1] European Group Analytic Training Network: Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ομαδικής Αναλυτικής Εκπαίδευσης
[2] Ρένα Χατζηδάκη (1948–2003), ψυχοθεραπεύτρια, ομαδική αναλύτρια, ποιήτρια και μεταφράστρια. Ενεργό μέλος της αντιδικτατορικής αντίστασης, συνελήφθη από το καθεστώς των Συνταγματαρχών το 1967 και κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ, όπου έγραψε το ποίημα «Κατάσταση Πολιορκίας», το οποίο μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Εργάστηκε ως ομαδική αναλύτρια στην Αθήνα από το 1987 έως και το θάνατό της, συμβάλλοντας στη διάδοση της ομαδικής ανάλυσης στην Ελλάδα.
